Linh thiêng miền đất Tây Yên Tử

Yên Tử được biết đến như một kinh đô Phật giáo của Việt Nam. Du khách hành hương về Yên Tử hằng năm thường đi theo đường từ phía Đông Yên Tử qua tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhiên hiện nay có một con đường khác linh thiêng và kỳ thú đang từng bước được khai thông.  Đó là con đường khám phá đỉnh Yên Tử từ phía Tây qua địa phận tỉnh Bắc Giang.

Núi Yên Tử nằm trên cánh cung Đông Triều ôm gọn vùng Đông Bắc Việt Nam, sườn Đông chủ yếu thuộc tỉnh Quảng Ninh, sườn Tây thuộc các huyện Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động tỉnh Bắc Giang. Hiện nay dọc sườn Tây Yên Tử còn lưu lại rất nhiều các di tích, công trình lịch sử văn hóa liên quan đến quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta, nhất là vào thời Lý - Trần. Đặc biệt hơn nữa phía sườn Tây Yên Tử còn có hàng loạt các công trình di tích liên quan chặt chẽ đến quá trình hình thành và hưng thịnh của dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử như chùa Vĩnh Nghiêm, Am Vãi, chùa Hồ Thiên, Hồ Bấc, chùa Bình Long, đỉnh núi Yên Mã… Theo khảo sát các di tích này đều thuộc vào hàng danh thắng, mang nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa và có vị trí chiến lược về an ninh quốc phòng. Các chùa đều được dựng ở nơi núi cao bằng phẳng, thoáng đãng có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và hùng vĩ. Đứng ở vị trí các ngôi chùa này đều có thể có cái nhìn bao quát toàn cảnh sông núi xung quanh. Mỗi ngôi chùa lại có những nét kiến trúc riêng và được xây dựng theo luật phong thủy, địa lý. Các chùa đều có cái thế đầu gối sơn, chân đạp thủy long có thành quách bao bọc rõ ràng. Trong hệ thống các thắng tích miền Tây Yên Tử tiêu biểu phải kể đến Vĩnh Nghiêm Tự, chùa Am Vãi và khu du lịch sinh thái Đồng Thông thuộc khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử tỉnh Bắc Giang…

Chùa Vĩnh Nghiêm hay còn gọi là Đức La thuộc thôn Đức La xã Trí Yên huyện Yên Dũng chỉ cách thành phố Bắc Giang khoảng 10 km về phía Nam. Chùa được xây dựng từ thời Lý và mở rộng vào thời Trần khi vua Trần chút bỏ hoàng bào tu hành hoằng đạo đã đến nơi này và từ đó chùa Đức La trở thành trung tâm phật giáo của cả nước khi ba vị tổ của thiền phái Trúc Lâm mở trường thuyết phấp tại đây. Một thời, Đức La còn là nơi tiền trạm để các môn đồ Phật giáo, khách hành hương nghỉ chân trước khi vượt sông leo núi lên đỉnh Yên Tử. Vì thế người xưa từng có câu ca:

“Ai qua Yên Tử, Quỳnh Lâm

Vĩnh Nghiêm chưa tới thiền tâm chưa đành”.

Vĩnh Nghiêm được đặt ở nơi cảnh đẹp, thoáng và rộng, phía lưng tựa vào núi Cô Tiên thuộc dãy núi Nham Biền, mặt ngoảnh nhìn ngã ba Phượng Nhỡn – nơi hợp lưu của 3 con sông Lục Nam, Sông Thương và sông Cầu. Hiện nay, dù trải qua thăng trầm của hơn 700 năm lịch sử nhưng Vĩnh Nghiêm vẫn cơ bản giữ được lối kiến trúc cổ mang nét đặc trưng của các ngôi chùa cổ vùng đồng bằng Bắc bộ. Vĩnh Nghiêm hiện là nơi thờ Phật và ba vị tam tổ của thiền phái Trúc Lâm gồm:  Phật hoàng Trần Nhân Tông, thiền sư Pháp Loa và thiền sư Huyền Quang. Tham quan nơi này du khách sẽ có cơ hội được chiêm ngưỡng cây hoa Nhập Nhân có tuổi gần bằng với tuổi của ngôi chùa cổ, cây hoa Đại 300 năm tuổi và đặc biệt là kho mộc thư gồm gần 3 nghìn bản ván khắc kinh Phật, các trước tác của 3 vị Trúc Lâm Tam tổ…. Đây là bộ thư khố cổ niên đại hơn 300 tuổi có nhiều giá trị lịch sử phật học, văn hóa và y học đang được UNESCO xem xét công nhận là di sản tư liệu của thế giới, được hòa mình trong không khí thanh bình của làng quê Việt Nam với những bờ tre, gốc lúa và sự đón tiếp nồng hậu, chân thành của người dân địa phương.

Chùa Am Vãi hay còn gọi là Am Ni tự nằm cách thị trấn Chũ huyện Lục Ngạn 15km, thuộc xã Nam Dương. Nằm ở vị trí núi cao nên phong cảnh chùa vừa thơ mộng lại vừa hùng vĩ và được đánh giá là một điểm linh tụ của trời đất. Chùa có cái thế lưng tựa núi, mặt ngoảnh nhìn ra thung lũng rộng mênh mông, nơi có con sông Lục Nam uốn mình như dải lụa. Chùa nằm cách xa khu dân cư, ẩn mình trong một khu rừng thưa. Để lên được Chùa, du khách có thể đi bằng đường núi từ xã Tân Mộc hay có thể đi bằng đường thủy dọc theo các nhánh của con sông Lục Nam đến bến Nam Dương và tiếp tục leo núi vào chùa. Và một con đường mới được mở mà ô tô có thể lên được đến sân chùa đó là đường từ xã Nam Dương. Theo đường này du khách đi chừng khoảng hơn 4 km trên sườn núi. Tuy đường lên chùa phải qua nhiều đèo dốc song bù lại từ trên sườn núi du khách có thể thả hồn ngắm cảnh núi non hùng vĩ của dãy Yên Tử và trải dài tầm mắt nhìn về phía thung lũng dưới chân núi, xa xa là những ngôi nhà thấp thoáng trong các đồi vải bạt ngàn, những cách đồng phì nhiêu được dòng sông Lục Nam bồi đắp... Ngôi chùa gắn liền với nhiều truyền tích về hang tiền, hang gạo, các nàng tiên giáng trần mà dấu tích vẫn còn lại quanh chùa đến ngày nay.Nơi đây cũng từng là chốn tu thiền nhập định của công chúa nhà Trần…Đến chùa Am Vãi du khách không chỉ thoả lòng thành tâm hướng Phật, được thưởng ngoạn cảnh đẹp núi non hùng vĩ, bản làng thơ mộng và thưởng thức dòng nước ngọt ngào tuôn ra quanh năm từ những khe núi… đắm mình trong thiên nhiên cây cỏ ở khu rừng thưa tĩnh lặng phía sau chùa, tạm lánh xa những sô bồ của cuộc sống hiện đại, thư thái tìm về cõi tâm linh…   

Đến với miền đất linh thiêng Tây Yên Tử du khách có thể ghé thăm khu thắng cảnh suối Mỡ, chùa Hồ Bấc, đỉnh Yên Mã thuộc huyện Lục Nam…Đi thăm bản văn hóa người Dao thuộc xã Tuấn Mậu huyện Sơn Động nằm ngay dưới chân núi Yên Tử.  Cư dân của Bản Mậu 100% là người Dao hiện còn gìn giữ được nhiều nét văn hóa đặc trưng của tộc người như nghề hái và bốc thuốc Nam truyền thống, nghề thêu thổ cẩm. Trước kia, nơi đây từng có nhiều con gái đẹp được tiến Vua. Các cô gái bản Mậu sở hữu một vẻ đẹp hoang sơ với nước da trắng ngần, đôi mắt đen biết nói và thuộc những bài dân ca trong vắt…

Tiếp tục cuộc hành trình quí khách sẽ khám phá khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử tại khu du lịch sinh thái Đồng Thông – nơi bảo tồn hàng ngàn loài động thực vật quí hiếm và nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp như thác Giót, thác Ba tia, Bãi Đá Rạn, Ao vua, Hồ Tiên, Suối nước trong hay còn gọi là suối Thông, Suối nước vàng…Từ đây quí khách sẽ chỉ mất khoảng 2 giờ đi bộ để chinh phục chốn phù vân linh thiêng Yên Tử với đích đến là Chùa Đồng…Suốt dọc hành trình chinh phục chùa Đồng quí khách sẽ được thưởng thức tiếng chim ca, tiếng róc rách của nước chảy, tiếng sào sạc của rừng cây, đắm mình trong cảnh thiên nhiên hoang sơ và hùng vĩ của núi rừng Yên Tử…

Hiện nay con đường từ thành phố Bắc Giang đi Yên Tử đã khá thuận lợi với khoảng cách chừng hơn 2 giờ xe chạy. Để rút ngắn thời gian đi từ thành phố Bắc Giang đến với Tây Yên Tử, UBND tỉnh Bắc Giang vừa phê duyệt dự án đầu tư trên 2.700 tỷ đồng cho việc cải tạo, nâng cấp đường tỉnh 293 từ thành phố Bắc Giang đi Sơn Động và các tuyến nhánh vào Tây Yên Tử, chùa Vĩnh Nghiêm; Thực hiện dự án xây dựng hạ tầng Tây Yên Tử với trị giá khoảng 50 tỷ đồng gồm các hạng mục như xây nhà điều hành, khu nhà sàn dân tộc, nhà để xe, mở rộng đường lên Chùa Đồng…vv Cùng với đó hiện sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang tiến hành xây dựng quy hoạch bảo tồn tổng thể hệ thống di tích danh lam thắng cảnh phía sườn Tây Yên Tử nhằm bảo tồn cảnh quan, giá trị lịch sử văn hóa của các di tích đồng thời tạo cơ sở phục vụ nhu cầu đa dạng của du khách. Đến với Bắc Giang vào mùa xuân Du khách sẽ còn có cơ hội tham gia vào các lễ hội truyền thống của người dân địa phương tại chùa Vĩnh Nghiêm được tổ chức vào ngày 14- 15/2, hội chùa Am Vãi vào dịp 23 tháng 3, hội đền Suối Mỡ được mở vào ngày 30-1/4 âm lịch hằng năm.

                                                                 Nguồn:  Hà Yến

10 lễ hội tháng Giêng đáng chú ý nhất tại Miền Bắc

Nổi tiếng và kéo dài nhất là lễ hội Chùa Hương. Sau đó không thể bỏ qua lễ hội Yên Tử. Miền trung du phía Bắc cũng có rất nhiều lễ hội thú vị như hát xoan hay chọi trâu... Mỗi năm cả nước ước tính có khoảng 9.000 lễ hội lớn nhỏ rải rác khắp mọi miền Tổ quốc. Trong đó, miền Bắc chiếm đa số. Hầu hết các lễ hội đều diễn ra vào mùa xuân, nhiều nhất là vào tháng Giêng.

Ông bà ta xưa có câu "tháng Giêng là tháng ăn chơi", tới ngày nay, dù bộn bề công việc nhưng người Việt vẫn thu xếp thời gian để hòa mình vào những lễ hội khắp mọi miền Tổ quốc.

aFamily xin giới thiệu 10 lễ hội đáng chú ý nhất diễn ra tại miền Bắc trong tháng Giêng. Đi chơi mùa lễ hội để cảm nhận được không khí náo nức, để được sống lại những khoảnh khắc quá khứ truyền thống được tái hiện.

Còn muốn vãn cảnh, tìm hiểu sâu sắc hơn về địa danh diễn ra các lễ hội, chúng tôi khuyên bạn hãy chọn thời điểm xa mùa lễ hội để tránh sự đông đúc, chen lấn và sự nhộn nhạo.

1. Lễ hội chùa Hương

Đây là lễ hội thu hút sự chú ý nhiều nhất của nhân dân cả nước mỗi dịp  Xuân về. Theo thông lệ, ngày khai hội từ mồng 6 âm lịch và kéo dài hết tháng 3. Năm nay, ngày khai hội chính thức là 8/2 Dương, được ban tổ chức hứa hẹn có rất nhiều điểm mới thuận tiện hơn cho du khách tới hành hương, tham quan.

Đầu tiên là việc mở rộng bến đò Thiên Trù để đảm bảo việc lưu thông trên sông đỡ tắc nghẽn như các năm trước. Tiếp đến là việc nâng cấp tuyến đường bộ lên chùa Hình Bồng bằng phẳng hơn để các cụ cao tuổi, người già, phụ nữ và trẻ nhỏ dễ di chuyển.

Trạm cấp cứu cũng được ạn tổ chức đầu tư và đảm bảo luôn có người trực để sẵn sàng sơ cứu với những du khách không may bị ngất, ngã... trên đường tham quan.

Về giá cả dịch vụ, vé đò thắng cảnh là 30.000 đồng/người (đã có bảo hiểm), vé đò phổ thông là 25.000 đồng/người, vé đò chất lượng cao là 35.000 đồng/người. Theo quy định, một thuyền được chở tối đa 8 khách mà phát hiện nhà thuyền thu vé cao hơn quy định, BTC sẽ xử lý nghiêm khắc. Hiện tại số đò đăng lý hoạt động tại chùa Hương năm nay là 4.600 cái.

Ban Tổ chức cũng thông báo, sẽ đảm bảo cho hệ thống cáp treo chùa Hương hoạt động thông suốt, hạn chế tối đa tình trạng phe vé, đồng thời sẽ phân luồng số người lên cáp treo để tránh ùn tắc. Giá vé khứ hồi đi cáp treo chùa Hương là 100.000 đồng/người.

2. Lễ hội Yên Tử

Năm nay lễ hội Yên Tử (thuộc xã Thượng Yên Công, huyệnUông Bí, Quảng Ninh) sẽ chính thức khai mạc vào ngày 10/1 âm lịch tức 12/2 Dương lịch.

Ngoài những nghi lễ truyền thống như dâng hương, lễ cầu quốc thái dân an, biểu diễn các tiệt mục nghệ thuật truyền thống, lễ đóng dấu thiêng Yên Tử… sẽ có thêm nhiều hoạt động mới hấp dẫn.

Đặc biệt nhất là sự tham gia của đồng bào dân tộc ít người quanh vùng núi Yên Tử và các vùng lân cận vào các hoạt động của lễ hội vừa làm phong phú cho các chương trình vừa gắn chặt tình đoàn kết của các dân tộc anh em.

Hệ thống cáp treo 2 chặng  từ bến Giải Oan đến chùa Hoa Yên và từ chùa Hoa Yên tới khu vực tượng An Kỳ Sinh đã được nâng cấp, đảm bảo việc vận hành trơn tru. Đồng thời  ban tổ chức cũng đã tăng cường hệ thống chiếu sáng trên đường từ cầu Giải Oan lên đến tận chùa Đồng nhằm tránh những tai nạn đáng tiếc xảy ra.

3. Lễ hội đền Gióng (Sóc Sơn, Hà Nội)

Khai hội vào ngày 6/1 âm lịch hàng năm.Lễ hội đền Gióng được tổ chức tại xã Phù Linh, huyện Sóc Sơn(Hà Nội). Theo truyền thuyết đây chính là nơi dừng chân cuối cùng của Thanh Gióng trước khi bay về trời.

Lễ hội  diễn ra trong ba ngày với đầy đủ các nghi lễ truyền thống như: lễ khai quang, lễ rước, lễ dâng hương, dâng hoa tre lên đền Thượng, nơi thờ Thánh Gióng.

Hiện tại, khu di tích gồm: đền Trình, đền Mẫu, chùa Đại Bi, đền Thượng, tượng đài thánh Gióng, chùa Non nước và các lăng bia đá ghi lại lịch sử và lễ hội đền Sóc.

Ngày 22/1/2011 Dương lịch vừa qua, Hội Gióng (gồm 2 lễ hội chính tại Sóc Sơn và tại làng Phù Đổng, huyện Gia Lâm, HN) đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Do đó, năm nay lễ hội sẽ diễn ra trang trọng, hoành tráng, thu hút nhiều khách thập phương tới.

4. Thú vị hội mở mặt tại Hải  Phòng
Hội Mở mặt ( xã Phục Lễ, Thuỷ Nguyên, Hải Phòng ) diễn ra từ ngày 6-10 tháng Giêng. Theo tương truyền, các cô gái làng Phục Lễ nổi tiếng xinh đẹp nhưng quanh năm chít khăn vuông đen, che kín mặt. Ngay cả khi lấy chồng, nhiều cô vẫn e ngại không chịu bỏ khăn.

Lễ hội là một dịp hiếm hoi trong năm để các cô gái Phục lễ có tiếng xinh đẹp quanh năm che mặt được mở mặt qua cuộc thi sắc đẹp, làm quân cờ người. Hội còn làm cỗ chay, thi dệt vải  hát đúm.

5. Hội chùa Keo (ngày 14 tháng Giêng)

Chùa Keo thuộc xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Chùa là một trong những ngôi cổ tự nổi tiếng bậc nhất ở Việt Nam. Gác chuông chùa Keo là một công trình nghệ thuật bằng gỗ độc đáo.

Từ thành phố Nam Định, qua cầu Tân Đệ, rẽ phải, theo đê sông Hồng, đi khoảng 10km là đến chùa. Nằm ở chân đê sông Hồng giữa vùng đồng bằng, chùa Keo với gác chuông như một hoa sen vươn lên giữa màu xanh bát ngàn của quê lúa Thái Bình.

Chùa thờ Không Lộ, có công chữa bệnh cho vua Lý Thánh Tông, được phong làm Quốc Sư. Ngoài lễ Phật còn có các trò chơi bắt vịt, thi thổi cơm và ném pháo...

6. Lễ hội chọi trâu Hải Lựu 

Diễn ra tại Lập Thạch, Vĩnh Phúc từ ngày16-17 tháng Giêng.  Đây là một trong những lễ hội văn hóa dân gian cổ xưa nhất (tương truyền có từ thời Hùng Vương) còn lưu giữ được dáng vẻ nguyên sơ, không có những toan tính cay cú ăn thua của con người, không có việc trâu bị tiêm thuốc kích thích, không có cá cược...
7.  Hội hoa Vị Khê 
Làng Vị Khê của xã Điền Xá (Nam Trực, Nam Định) là một trong những làng chuyên cây cảnh lâu đời nhất nước. Truyện xưa kể lại làng được hình thành từ thế kỉ thứ3, với tên gọi Nguyễn Gia Trang. Người có công đưa nghề cây thế về làng, hiện được thờ làm Thành hoàng là cụ Ngô Gia Tự.

Không ai biết tường tận nghề trồng cây cảnh Vị Khê có từ bao giờ mà chỉ nghe truyền lại rằng từ đời Lý, làng hoa này rất nổi tiếng về nghệ thuật uốn tỉa cây thế và trồng cây cảnh. Ở đây không hiếm những cây có giá từ vài trăm triệu, thậm chí cả tỉ đồng.

Ngày nay du khách đến làng Vị Khê sẽ được chủ nhân của làng vườn say xưa giới thiệu về các loại cây cảnh như bạch trà, lan hạc tím đặc biệt là quất Vị Khê rất được thị trường ưa chuộng.

Lễ hội diễn ra  từ ngày 20 đến 30 tháng Giêng tại thôn Vị Khê, xã Nam Điền, Nam Trực, Nam Định.

8. Hội Xoan (từ 7 – 10 tháng Giêng)

Diễn ra tại Làng Hương Nha, huyện Tam Thanh, Phú Thọ. Lễ hội tưởng nhớ Xuân Nương, một nữ tướng tài giỏi của Hai Bà Trưng.

Khởi đầu lễ hội là tiệc cầu Xuân dâng Thành hoàng, theo truyền thống dọn cỗ chay, có củ mài và mật ong. Tục truyền việc mổ trâu “nồi da xáo thịt” diễn lại tích năm tướng của vua Hùng thờ thần sông mà thoát nạn, khi lên bờ tìm trâu mổ thịt, lấy da làm nồi nấu để tế thần sông.

Mồng 10 tháng Giêng diễn trò trình nghề ở bãi sông trước đình làng. Các vai diễn cày, bừa, gieo mạ, tát nước, bán con ngài tằm, bán bông rất hấp dẫn.

9. Lễ hội Bà chúa Kho

Đây cũng là một lễ hội lớn tại miền Bắc, nhất là đối với giới kinh doanh, làm ăn buôn bán. Cuối năm trả nợ, đầu năm đi vay bà chúa Kho đã trở thành một phong tục tồn tại lâu đời tại Việt Nam.

Đền bà chúa Kho nằm tại làng Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Ngày khai hội vào 14/1 âm lịch. Lễ hội có tục dâng hương, khấn vay tiền Bà Chúa (tượng trưng) "cầu tài phát lộc".

Theo truyền thuyết Bà Chúa Kho là người phụ nữ chịu khó, sau khi lấy vua nhà Lý, bà xin vua cho về vùng Vũ Ninh chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang, tổ chức sản xuất ở 72 trang ấp. Bà còn trông nom kho lương thực, bảo quản tốt quân lương trong và sau chiến thắng quân Tống ở sông Như Nguyệt (sông Cầu) năm 1076. Khi Bà qua đời, mộ của bà được đưa về thôn Quả Cảm (xã Hòa Long, TP Bắc Ninh) nơi bà sinh ra.

Còn ở các trang ấp, đều có đền thờ. Tại xã Cổ Mễ, nhân dân làm đền thờ bà Chúa tại núi Kho, nên còn có tên là đền thờ bà Chúa Kho.

10. Lễ hội Lim (Bắc Ninh)

Hội Lim là một lễ hội lớn của tỉnh Bắc Ninh, chính hội được tổ chức vào ngày 13 tháng Giêng  hàng năm, trên địa bàn huyện Tiên Du. Hội Lim được coi là nét kết tinh độc đáo của vùng văn hoá Kinh Bắc.

Hội Lim là một sinh hoạt văn hóa đặc sắc với dân ca quan họ nổi tiếng. Các làng quan họ xung quanh mang liền anh, liền chị tới hát giao duyên, hát đối đáp, thi hát với nhau ở trên bề, dưới bến.

Ngoài ra, có nhiều trò chơi dân gian như đấu võ, đấu vật, đấu cờ, đu tiên, thi dệt cửi, nấu cơm...

Nguồn: afamily.vn