Năm
2011 sắp hết, trong lĩnh vực Văn hóa Nghệ thuật, đây có lẽ là một năm
đầy sôi động với những cảm xúc trái chiều, có vui vẻ, hào hứng; có căng
thẳng, tranh cãi; có cả thất vọng lẫn hy vọng… Những cảm xúc đó gắn liền
với các sự kiện nổi bật trong năm. Báo SGGP chọn ra 10 sự kiện VHNT nổi
bật phản ánh đời sống văn hóa đa dạng của đất nước trong năm 2011.
1. Nhà văn Nguyễn Thi, nhà thơ Lê Anh Xuân và nhạc sĩ Hoàng Việt
được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đó là
sự kiện có ý nghĩa trọng đại thể hiện ghi nhận của Đảng và Nhà nước đối
với những đóng góp to lớn của 3 nghệ sĩ từ những tác phẩm xuất sắc đến
cả những hy sinh to lớn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Trong quá trình hoàn tất hồ sơ xét tặng danh hiệu có nỗ lực không nhỏ từ
3 cuộc hội thảo do Hội Nhà văn, Hội Nhạc sĩ TPHCM tổ chức đã thống nhất
những chi tiết quan trọng từ sáng tác, chiến đấu và hy sinh anh dũng
của các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ trong công cuộc kháng chiến chống Mỹ
cứu nước tại mặt trận Sài Gòn - Gia Định (nay là TP Hồ Chí Minh).
2. Thành nhà Hồ và hát xoan trở thành di sản văn hóa thế giới. Tháng
6-2011, Ủy ban Di sản thế giới chính thức công nhận Thành nhà Hồ là di
sản văn hóa thế giới. Tiếp đó tháng 11-2011, Ủy ban Liên chính phủ Công
ước UNESCO đã thông qua quyết định ghi nhận hát xoan ở Phú Thọ là di sản
văn hóa phi vật thể thế giới cần bảo vệ khẩn cấp. Việc công nhận này
đã góp phần tôn vinh hình ảnh, đất nước Việt Nam trong mắt bạn bè quốc
tế.
3. Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật và việc xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT đã
kéo theo “làn sóng” kiện tụng trong suốt hai tháng 7 và 8-2011. Chưa
bao giờ một giải thưởng lớn của Nhà nước và việc xét tặng danh hiệu
NSND, NSƯT lại gặp phải nhiều sóng gió như thế. Các nghệ sĩ người thì
xin rút tên khỏi danh sách, người bị bỏ quên… Kết quả của việc kiện tụng
kéo dài, dẫn đến việc giải thưởng có kỳ hạn 5 năm một lần này đã phải
lỡ hẹn năm 2011.
4. Vịnh Hạ Long vào danh sách 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới.
Vịnh Hạ Long đã vượt qua nhiều địa danh khác trên thế giới, nhận được
gần 7 triệu đề cử, trở thành một trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế
giới do tổ chức New Open World thực hiện. Trước đó, vịnh Hạ Long đã hai
lần được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Dù đã có kết
quả chính thức vịnh Hạ Long là một trong bảy kỳ quan thiên nhiên mới của
thế giới, song dư âm về kết quả này đến nay - dù chưa được kiểm chứng,
vẫn khiến những người quan tâm đến sự kiện này còn nghi ngại về độ tin
cậy trong việc bình chọn và uy tín của tổ chức New Open World.
5. Năm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Ngay
đầu năm, tác phẩm Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh đã được tái bản 5.000
bản. Sau đó, tác phẩm Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ trở thành cuốn sách
thiếu nhi đầu tiên của Việt Nam xuất bản tại Thái Lan, cuốn sách này
cũng được các NXB tại Hàn Quốc, Mỹ mua bản quyền xuất bản. Tiếp theo,
tác phẩm Cô gái đến từ hôm qua được đưa vào giáo trình giảng dạy tiếng
Việt tại Đại học Moscow (Nga). Tác phẩm mới nhất Lá nằm trong lá đạt một
loạt thành tích xuất bản như tái bản trước khi ra mắt, tái bản 3 lần
trong 45 ngày, bạn đọc xếp hàng dài mua sách…
6. Anh em ruột Giang Quốc Cơ, Giang Quốc Nghiệp (Đoàn Xiếc TPHCM) liên tục đoạt được nhiều giải thưởng cao quý.
Ở Liên hoan xiếc quốc tế mùa hè CIRCUBA lần thứ X – 2011 diễn ra tại
thủ đô La Habana (Cuba) vào tháng 8 – 2011, tiết mục Sức mạnh đôi tay
của Giang Quốc Cơ và Giang Quốc Nghiệp vượt qua nhiều tiết mục của các
đoàn xiếc quốc tế đoạt giải thưởng lớn (giải Grand Prix) cao quý nhất
của liên hoan và đoạt thêm 3 giải thưởng: Khán giả yêu thích nhất, giải
Phong cách và giải Sáng tạo. Tại Liên hoan xiếc quốc tế lần thứ 13 ở
Italia, Sức mạnh đôi tay của anh em Cơ – Nghiệp lại vượt qua nhiều đồng
nghiệp khác trên thế giới, mang về chiếc huy chương bạc quý giá cho xiếc
Việt Nam và ở Liên hoan xiếc quốc tế lần thứ 13 ở Ngô Kiều – Trung
Quốc, anh em Cơ – Nghiệp tiếp tục đoạt Giải sư tử bạc. Đây là giải
thưởng cao nhất mà trước giờ chưa có một diễn viên xiếc nào của Việt Nam
đạt được ở liên hoan này. Với những thành công này, anh em Cơ – Nghiệp
được bình chọn là một trong những công dân tiêu biểu của TPHCM năm 2011.
7. Nghệ sĩ ăn mặc phản cảm, gây sốc bằng chụp ảnh “mát mẻ”.
Ngay từ đầu năm, công chúng tỏ ra bất bình với bộ ảnh “khỏa thân bảo vệ
môi trường” của người mẫu Ngọc Quyên. Tiếp đến là những hình ảnh “xốn”
mắt của Hoa vương Tiến Đoàn. Ca sĩ Minh Hằng mặc bộ trang phục ren để lộ
những nơi nhạy cảm trong một chương trình biểu diễn gây quỹ từ thiện.
Diễn viên múa Linh Nga tụt váy trong khi biểu diễn. Ca sĩ Hoàng Lê Vy bị
ghép hình ảnh nam nữ quan hệ thô thiển vào clip nhạc “Xin lỗi em chỉ
là…”. Một năm có quá nhiều những hình ảnh phản cảm, nhức mắt vì ý thức
kém của nghệ sĩ.
8. Cuộc thi Hoa hậu các dân tộc Việt Nam là
cuộc thi nhan sắc lớn cấp quốc gia duy nhất diễn ra trong năm 2011.
Cuộc thi đã thu hút được hơn 1.500 thí sinh đến từ hơn 40 dân tộc đang
sinh sống, làm việc, học tập trên lãnh thổ Việt Nam. Cuộc thi là một sự
kiện văn hóa ý nghĩa trong việc tôn vinh không chỉ nhan sắc mà còn là
phát huy sức mạnh và đề cao tinh thần đại đoàn kết các dân tộc trong đại
gia đình các dân tộc Việt Nam.
9. Vụ thất thoát 34 tỷ đồng tại Cục Điện ảnh
đã làm giới chuyên môn choáng váng khi 2 năm qua, chưa có một kịch bản
phim mới nào được đưa vào kế hoạch sản xuất. Người làm nghề và cả những
người quan tâm yêu quý nền điện ảnh nước nhà đều đã từng nghĩ điện ảnh
Việt Nam sở dĩ chưa có nhiều phim và phim chưa hay vì … thiếu tiền. Vụ
thất thoát tiền tỷ vỡ lở, khiến mọi người ai nấy đều “ngẩn ngơ” vì hóa
ra, tiền nhà nước đầu tư cho điện ảnh lên đến vài chục tỷ chứ đâu có
thiếu tiền như mọi người vẫn tưởng. Liên quan đến vụ việc này khiến Cục
trưởng Lại Văn Sinh và Cục phó Lê Ngọc Minh cùng viết đơn xin từ chức.
10. Tranh luận xung quanh các vụ thu hồi và tịch thu sách. Đầu
tiên, cuốn sách tranh Sát thủ đầu mưng mủ với hình vẽ minh họa các
thành ngữ “mới” của giới trẻ bị phê phán là phá hoại sự trong sáng của
tiếng Việt, cuộc tranh cãi giữa giải trí và giáo dục dữ dội đến nỗi Cục
Xuất bản phải đề nghị đơn vị xuất bản cuốn sách là NXB Mỹ thuật xem lại
nội dung và cuối cùng, NXB đã ra quyết định thu hồi sách. Tiếp theo đó,
tập truyện ngắn Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông (NXB Hội Nhà văn) của
nhà văn Nguyễn Vĩnh Nguyên bị Sở TTTT TPHCM ra quyết địch tịch thu với
lý do “dâm ô”, tuy nhiên sau đó NXB Hội Nhà văn đã có ý kiến phản bác
cho rằng cuốn sách không có yếu tố “dâm ô”, cuộc tranh luận đến nay vẫn
chưa ngã ngũ..
Nguồn: Ban Văn Hóa Văn Nghệ |
1. Kinh đô Huế

Kinh đô Huế là một thành phố ở miền Trung
Việt Nam. Trong gần 400 năm (1558-1945), Huế đã từng là thủ phủ của 9
đời chúa Nguyễn ở xứ Đàng Trong, của vua Quang Trung và 13 đời vua
Nguyền sau này. Là kinh đô một thời của Việt Nam, Huế nổi tiếng với một
hệ thống những đền, chùa, thành quách, lăng tẩm, kiến trúc hết sức nguy
nga tráng lệ gắn liền với cảnh quan thiên nhiên núi sông thơ mộng. Bên
cạnh đó, Huế còn là trung tâm văn hóa của cả nước bởi ở đây vẫn bảo tồn
được những giá trị văn hóa truyền thống hết sức đặc trưng của đất kinh
kỳ. Quần thể di tích cố đô và lăng tẩm các vua triều Nguyễn Huế đã được
Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hiệp quốc (UNESCO) công nhận
là Di sản văn hoá thế giới năm 1993
2. Vịnh Hạ Long

2. Vịnh Hạ Long
Vịnh Hạ Long là một di sản độc đáo vì nó
chứa đựng những dấu tích quan trọng trong quá trình hình thành và phát
triển lịch sử trái đất, là cái nôi cư trú của người Việt cổ, đồng thời
là tác phẩm nghệ thuật tạo hình vĩ đại của thiên nhiên với sự hiện diện
của hàng ngàn đảo đá muôn hình vạn trạng với nhiều hang động kỳ thú quần
tụ thành một thế giới vừa sinh động vừa huyền bí. Bên cạnh đó, vịnh Hạ
Long còn là nơi tập trung đa dạng sinh học cao với những hệ sinh thái
điển hình như hệ sinh thái rừng ngập mặn, hệ sinh thái rạn san hô, hệ
sinh thái rừng cây nhiệt đới... cùng với hàng ngàn loài động thực vật vô
cùng phong phú, đa dạng. Năm 1994, UNESCO đã chính thức công nhận vịnh
Hạ Long là Di sản Thiên nhiên thế giới. Đến năm 2000, vịnh Hạ Long tiếp
tục được UNESCO công nhận lần thứ hai là Di sản thế giới về các giá trị
địa chất, địa mạo và lịch sử văn hóa.
3. Khu di tích Mỹ Sơn

3. Khu di tích Mỹ Sơn
Khu di tích Mỹ Sơn là một di sản tọa lạc ở
xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh quảnt Nam. Đây là một tổ hợp bao gồm
nhiều đền đài Chămpa nằm trong một thung lũng có đường kính khoảng 2 km
được bao bọc bởi đồi núi. Nơi đây từng là nơi tổ chức cúng tế của vương
triều Chămpa. Với hơn 70 đền tháp được thiết kế theo lối kiến trúc
Chămpa, đây được coi là một trong những trung tâm đền đài chính của đạo
Hindu (Ấn Độ giáo) ở khu vực Đông Nam Á và là di sản duy nhất của thể
loại này tại Việt Nam. Với những giá trị độc đáo như trên, năm 1999 Khu
di tích Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hoá thế giới.
4. Phố cổ Hội An
4. Phố cổ Hội An
Phố cổ Hội An thuộc thị xã Hội An, tỉnh
Quảng Nam. Đây là một khu phố cổ được hình thành từ thế kỷ XVI-XVII,
trước đây là thương cảng của miền Trung. Đến nay khu phố cổ Hội An vẫn
bảo tồn gần như nguyên trạng một quần thể di tích kiến trúc gồm nhiều
loại hình như: nhà ở, hội quán, đình chùa, miếu, giếng, cầu, nhà thờ
tộc, bến cảng, chợ... kết hợp với đường giao thông ngang dọc tạo thành
các ô vuông kiểu bàn cờ, mô hình phổ biến của các đô thị thương nghiệp
phương Đông thời Trung đại. Cùng cuộc sống thường ngày của cư dân với
những tập quán, sinh hoạt văn hóa lâu đời đang được duy trì một cách khá
bền vững, Hội An hiện là một bảo tàng sống về kiến trúc và lối sống đô
thị thời phong kiến. Phố cổ Hội An đã được UNESCO công nhận là Di sản
văn hóa thế giới năm 1999.
5. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
5. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng
Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng là một
khu bảo tồn thiên nhiên tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Đặc trưng
của vườn quốc gia này là các kiến tạo đá vôi, các loại hang động, sông
ngầm và hệ động thực vật quý hiếm nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và thế
giới. Đặc biệt, ngoài hệ thống sinh cảnh thảm rừng và động vật hoang dã,
vùng này chứa đựng trong lòng nó cả một hệ thống trên 300 hang động lớn
nhỏ được mệnh danh là "vương quốc hang động". Hệ thống động Phong Nha
đã được Hội nghiên cứu hang động Hoàng gia Anh (BCRA) đánh giá là hang
động có giá trị hàng đầu thế giới với 4 điểm nhất: có các sông ngầm dài
nhất, có cửa hang cao và rộng nhất, có những bờ cát rộng và đẹp nhất, có
những thạch nhũ đẹp nhất. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đã được
UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới năm 2003.
6. Hoàng Thành Thăng Long
Hoàng thành Thăng Long là quần thể di
tích gắn với lịch sử kinh thành Thăng Long - Hà Nội bắt đầu từ thời kỳ
từ tiền Thăng Long (An Nam đô hộ phủ thế kỷ VII) qua thời Đinh - Tiền Lê, phát triển mạnh dưới thời Lý, Trần, Lê và thành Hà Nội dưới triều Nguyễn.
Đây là công trình kiến trúc đồ sộ, được các triều vua xây dựng trong
nhiều giai đoạn lịch sử và trở thành di tích quan trọng bậc nhất trong
hệ thống các di tích Việt Nam.Những giá trị nổi bật toàn cầu của khu di
sản này được ghi nhận bởi 3 đặc điểm nổi bật: Chiều dài lịch sử văn hóa
suốt 13 thế kỷ; Tính liên tục của di sản với tư cách là một trung tâm
quyền lực và các tầng di tích di vật đa dạng, phong phú.
Khu Trung tâm hoàng thành Thăng Long - Hà Nội đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới năm 2010.
7. Nhã nhạc Cung đình Huế
Nhã
nhạc Cung đình Huế là di sản văn hóa phi vật thể đầu tiên của Việt Nam
được thế giới công nhận. Trong phần nhận định về nhã nhạc, Hội đồng
UNESCO đã đánh giá: “Nhã nhạc Việt Nam mang ý nghĩa "âm nhạc tao nhã".
Nhã nhạc đã đề cập đến âm nhạc cung đình Việt Nam được trình diễn tại
các lễ thường niên bao gồm các lễ kỷ niệm và những ngày lễ tôn giáo cũng
như các sự kiện đặc biệt như: Lễ đăng quang, lễ tang hay những dịp đón
tiếp chính thức. Trong các thể loại phong phú đã được phát triển tại
Việt Nam, chỉ có nhã nhạc mang tầm quốc gia". Nhã nhạc Cung đình Huế đã
được UNESCO công nhận là “Kiệt tác di sản văn hóa phi vật thể và truyền
khẩu của nhân loại” năm 2003.
8. Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên
Không
gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên trải dài trên 5 tỉnh Tây Nguyên:
Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Đăk Nông và Lâm Đồng. Chủ thể của không gian
văn hóa này gồm nhiều dân tộc khác nhau như: Ê-đê, Ba-na, Mạ, Lăc... Văn
hóa cồng chiêng là loại hình nghệ thuật gắn với lịch sử văn hóa của các
dân tộc thiểu số sống dọc Trường Sơn – Tây Nguyên. Mỗi dân tộc ở Tây
Nguyên sử dụng cồng chiêng theo cách thức riêng để chơi những bản nhạc
của riêng dân tộc mình, nhất là vào dịp lễ hội, chào đón năm mới, mừng
nhà mới... Trải qua bao năm tháng, cồng chiêng đã trở thành nét văn hóa
đặc trưng, đầy sức quyến rũ và hấp dẫn của vùng đất Tây Nguyên. Năm 2005
“Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên” đã chính thức được UNESCO
công nhận là “ Kiệt tác di sản văn hoá phi vật thể và truyền khẩu của
nhân loại ”.
8. Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên
9. Quan họ
Ngày 30 tháng 9 năm 2009, tại kỳ họp lần thứ 4 của Ủy ban liên chính phủ Công ước UNESCO
Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (từ ngày 28 tháng 9 tới ngày 2 tháng
10 năm 2009), quan họ đã được công nhận là di sản phi vật thể đại diện
của nhân loại
10. Ca trù
Ngày 1 tháng 10 năm 2009, tại kỳ họp lần thứ 4 của Ủy ban liên chính phủ Công ước UNESCO
Bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (từ ngày 28 tháng 9 tới ngày 2 tháng
10 năm 2009), ca trù đã được công nhận là di sản phi vật thể cần bảo vệ
khẩn cấp.
11. Hội Gióng
Ngoài ra còn hơn 10 hội gióng cũng thuộc địa bàn Hà Nội
(gọi là vùng lan tỏa vì chưa được Unesco công nhận) như: hội Gióng Bộ
Đầu xã Bộ Đầu, huyện Thường Tín; lễ hội thờ Thánh Gióng ở các làng Đặng
Xá, Lệ Chi (huyện Gia Lâm); các làng Phù Lỗ Đoài, Thanh Nhàn, Xuân Lai
(huyện Sóc Sơn); Sơn Du, Cán Khê, Đống Đồ (huyện Đông Anh); Xuân Tảo
(huyện Từ Liêm); làng Hội Xá (Quận Long Biên).
Ngày 16-11-2010, tại thành phố Narôbi (Thủ đô Kenya), Kỳ
họp thứ 5 của Uỷ ban Liên Chính phủ theo Công ước năm 2003 của UNESCO
chính thức công nhận Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc là Di sản văn
hoá phi vật thể đại diện của nhân loại.
12. Thành nhà Hồ
Ngày 27 tháng 6 năm 2011, sau 6 năm đệ trình hồ sơ, Thành nhà Hồ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới.
13. Hát xoan
Hát xoan Phú Thọ đã hội đủ các yêu cầu cần thiết của UNESCO
để được công nhận là: Tính giá trị, tính cộng đồng trong việc sáng tạo
và truyền dạy từ đời này qua đời khác; Sức sống mạnh mẽ của hát xoan
cũng như các cam kết bảo vệ nghệ thuật này không bị biến mất trong đời
sống hiện đại; Đây là một số ít những hồ sơ nhận được toàn bộ sự ủng hộ
của hội đồng tư vấn khoa học xét duyệt sơ khảo trước đó.
Hát Xoan là một di sản văn hóa phi vật
thể quý giá của vùng đất Tổ Hùng Vương. Hát Xoan Phú Thọ thuộc loại
hình dân ca lễ nghi phong tục, là hát cửa đình, hội tụ đa yếu tố nghệ
thuật như nhạc, hát, múa... Nguồn gốc của Hát Xoan gắn với những giai
thoại của thời đại Vua Hùng dựng nước.
Các làng xoan gốc đều là những ngôi làng cổ nằm trên địa bàn trung tâm
nước Văn Lang, vì vậy hát xoan còn bảo lưu được nhiều yếu tố văn hóa cổ
của thời đại bình minh dựng nước...
Hát xoan được vinh danh góp phần tôn vinh các giá trị, đạo
lý của Việt Nam, khẳng định vị thế dân tộc Việt Nam trong thời kỳ hội
nhập. Ngày 24/11/2011, Hát Xoan được chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể là một thành công rất lớn.
Ngày 24/11/2011, tại Hội nghị lần thứ 6 của Ủy ban liên chính phủ về Bảo tồn Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO tổ chức tại Bali - Indonesia, Hồ sơ Hát Xoan - Phú Thọ của Việt Nam đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Nguồn: Sưu tầm










